Gündemi takip edercesine insanlığın sıkıntılarına ayak uydurmuş son yılların popülaritesi, pandeminin verdiği doğa özleminin yansıması teraryumlar… Her ne kadar rengarenk taklit konseptleriyle karşılaşıp içimiz burkulsa da aslında yeşilin tonlarının ve doğadaki güzelliklerin cama hapsedilmiş halidir teraryumlar. Latince kökenli olan bu terim ‘’toprak’’ anlamına gelen ‘’terra’’ ve ‘’ortam’’ anlamına gelen ‘’arium’’ kelimelerinin ahengiden oluşuyor.

The popularity of recent years, keeping pace with humanity’s problems as if following the agenda, the reflection of craving nature because of the pandemic: Terrariums… Even though we encounter fake colorful concepts and get heartbroken, terrariums are actually the way of caging the green tones and the beauties in nature. This Latin-origin term consists of the harmony of two words, ”terra” meaning “earth” and “arium”, meaning “environment”.

Gelişen bitkilerimiz güzel bir forma sahip olduğunda içimizden‘’ keşke küçülüp içerisinde gezintiye çıksam’’ diye geçireceğimiz  bu küçük doğaların tarihçesine kısaca bakalım: Sanayi devrimi yıllarında botanikçi Dr. Nathaniel Bagshaw Ward, Londra’daki evinin terasında denizaşırı ülkelerden getirttiği bitkileri yaşatamamış. İşte tam da o zaman her bilimsel yenilik ve ihtiyaç gibi girmiş hayatımıza, iyi ki de girmiş bu mikro doğalar. Nedenlerini araştırmaya başlayan Dr. Nathaniel, iklim koşullarının farklılığı hipotezinden bahsetmiş ve ‘’Wardian Vakası’’ olarak da tarihte yerini almış. 1952 yılında “Londra’nın Öldüren Sis’i” adıyla tarihte adı geçen kirlilik yüzünden Londra’daki bahçesinde yoğun kömür dumanı ve sülfürik asitten dolayı yetiştiremediği eğrelti otları, Ward’ın sera akvaryumları yapmasını sağlamış. Kısa süre sonra ise Batı Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde misafir odalarında baş köşede yerini almaya başlamış. Bu sayede eğrelti otu ve orkide yetiştirme çılgınlığı da o dönemde artmaya başlamış. Hatta bu artış öyle bir ticari boyuta ulaşmış ki çay ve kinin gibi bitkilerin üretimlerine de akvaryumların sağladığı uygun ortamlar sayesinde Dr. Ward katkıda bulunmuş.

Let’s look at the history of these small natures that can make us say, “I wish I get smaller and wander around in these” after our thriving plants reach a beautiful form: During the industrial revolution, botanist Dr. Nathaniel Bagshaw Ward could not keep alive the plants that he brought from overseas to his house’s terrace in London. At that exact moment, just like any other scientific invention, those micro natures came into our lives. Searching for the reasons, Dr. Nathaniel asserted the hypothesis of differences in climatic conditions, and it took its place in history as “the Wardian Case”. The heavy coal smoke and sulfuric acid in his backyard in London due to the pollution in 1952 called “the Great Smog in London” prevented him from growing his ferns, causing him to make greenhouse aquariums. After a short time, it took its place in the head corner of guest rooms in West Europe and the United States of America. In this way, orchid and fern growing spree started to increase. The increase reached such a commercial size that Dr. Ward contributed to the production of plants like tea and quinine thanks to suitable environments that aquariums provide.


Fotoğraf 1: Bir Wardian vakası
A Wardian case

Fotoğraf 2: Dört farklı Wardian Vakası stili
                    Four distinct styles of Wardian cases

Fotoğraf 3: Wardian davasının başka bir tarzı
Another style of the Wardian case

Teraryum türleri konseptlerine göre; kapalı teraryum, açık teraryum, vivarium, paludarium, wabi-kusa, kusamono ve insularium olarak ayrılsa da hepsi doğanın farklı konumlarını canlandırma amacını taşır. Bitkilerin birbirleriyle uyumu bir o kadar dikkat edilmesi gereken bir durumdur. En basite indirgenmiş haliyle suyu bol seven sukulent türleriyle; hücrelerinde ve köklerinde su depolayan kaktüsün aynı teraryumda bulunması doğadaki seçilim nedeniyle kaktüsün fazla sudan dolayı çürümesine sebep olacaktır.

Even though terrarium types are divided as close terrariums, open terrariums, vivarium, paludarium, wabi-kusa, kusamono, and insularium, according to concepts, they all aim to revive different positions of nature.  Another point that we should be careful about is the relationship between the plants. In basic terms, if we brought succulent species that love plenty of water and cactuses that store water in their roots and cells together, because of the natural selection, it will cause the cactus to rot due to overhydration.


Fotoğraf 4: Kapalı teraryum örneği.

Fotoğraf 5: Sukulent türleriyle oluşturulmuş açık teraryum kompozisyonu.

Fotoğraf 6: Sürüngenlerin veya amfibilerin yaşatılması için oluşturulmuş vivarium örneği.

Fotoğraf 7: Su kenarı canlandırması olan paludarium örneği.

Fotoğraf 9: Minyatür bitkilerin konseptte olduğu Wabi- kusa örneği.

Fotoğraf 8: Air plant’in kullanıldığı topraksız Kusamono konsepti.

Fotoğraf 10: Ada simulasyonu olan küçük kaya parçalarından oluşan İnsularium örneği.

Teraryumlarda sıklıkla kullanılan sukulent, haworthia, sedum, pilea halk arasında Japon Şemsiyesi, duvar sarmaşıkları gibi bilinen türler ve ülkemizde son yıllarda popülerliği artan marimolar, teraryumlarda ilgiyi tamamen üzerine çekebiliyorlar. Peki nedir bu marimolar?

The frequently used succulents, haworthia, sedums, pilea, as folks call Japanese umbrella plants, species are known as wall ivies and marimo, with their increasing popularity, may take all the attention to themselves. Well, what exactly are marimos?

Türkçe adıyla ‘’yosun topu’’ denilmesine rağmen gerçekte bir alg türü olan marimolar, Japonya,İzlanda, İskoçya ve Estonya da koloniler halinde yaşıyor ve fotosentez sayesinde kendi besinini üretebiliyor. Suyun hareketleriyle şeklini alan bu küçük yumaklar: 1921 yılında Japonya’da, 2006 yılında ise İzlanda’da ‘’ulusal hazine’’ ilan edilerek koruma altına alınmış. Popülerliğinin artmasındaki en önemli neden insanlara şans getirdiğine inanılması. Eğer avuç içinde sıkıca tutulursa dilekleri gerçekleştirdiği düşünülüyor.

Even though it is called “yosun topu (moss ball)” in Turkish, they are actually a type of alga, and they live in Japan, Iceland, Scotland, and Estonia in colonies making their own nutrition by photosynthesis. Those tiny balls shaped with the movements of the water were taken under protection in 1921 in Japan and Iceland in 2006 by announcing it “national treasure”. The most important reason why its popularity is increasing is it is believed to bring good luck. It is thought that it makes wishes come true when it is held in hand.

Teraryumları günden güne artan bu canlıların her hafta suyunun değişmesi gerekiyor ve doğadaki akıntı teraryumunda olmayacağından avuç içinde hafifçe yuvarlanarak şeklinin korunması gerekiyor, sudaki yönünü değiştirmek de yeterli olabilir.

These creatures, which increase day by day in terrariums, need to change their water every week, and their shape should be preserved by rolling in palm since there is no flow in terrariums. It can be sufficient to change their positions in the water.


Fotoğraf 11: Marimo teraryumu https://reduceouruse.com/products/diy-marimo-terrarium-kit-handblown-magnifying-glass-globe-3-moss-balls-coral-obsidian-sand-and-seashells
Fotoğraf 12: Arda Sakaoğlu ‘Camdaki Doğa’, 30×30 cm, T.Ü.A.B. 2021

Küçük dünyaların gelişmesi; yeni yaprağını dünyaya açan bir bitkinin verdiği mutluluk, yağmur sonrası toprak kokusu gibi tarifini bilmesek de ‘’ben buradayım!’’ diyor. Belki insanoğlunun bir şeylere sahip olmasından ve üstünlüğünü hissetmek istemesinden belki de insanın kendi doğasına hasretindendir bu hobi.

 The development of small worlds, like the happiness of a plant that opens its new leaf to the world, the smell of soil after rain, he says, “I am here!” even though we do not know the recipe. Maybe the reason for this hobby is that human beings want to possess something, to feel superiority, or perhaps the craving for their nature.

Yazar/ Author: Arda Sakaoğlu

Editör ve Çevirmen/ Editor & Translator: Simay Aybüke Larçin

Grafiker/Graphic Designer: Vadi Töngür

KAYNAKÇA:

REFERENCES:

·      “Wardian Case.” Wikipedia, Wikimedia
Foundation, 11 Aug. 2021, https://en.wikipedia.org/wiki/Wardian_case.

·      “Teraryum(Terrarium) Kavramı, Türleri Ve
Tarihçesi.” Dekorincele.com, 13 Mar. 2021,
https://www.dekorincele.com/teraryum-kavrami-turleri-ve-tarihcesi.